سخن گفتن از فرهنگ و تفکر بسیج، هم آسان است، هم سخت. آسان به این جهت که ما دسترسی کامل به منابع لازم برای سخن گفتن از بسیج داریم و کمابیش به فلسفه وجودی آن در بیانات معمار کبیر انقلاب و رهبر معظم انقلاب آگاهیم، اما از سوی دیگر، وقتی که میخواهیم در خصوص بسیج بگوییم و بنویسیم، با توجه به عمق فرهنگ و تفکر بسیج و پوشانندگی آن در عرصهها و مفاهیم مختلف از جمله ایمان، ایثارگری، مهرورزی، تلاشگری، مقاومت، شجاعت، دلسوزی، وطن دوستی و هر آنچه که میتواند حرکت کوچکی برای سعادت ایران و ایرانی و تمامی انسانهای محترم و حق دوست جهان را در بر بگیرد، در تفکر بسیجی میتوان ما به ازایی برای آن پیدا کرد.
بدین جهت انسان همیشه پس از نوشتن در خصوص بسیج و بسیجی، این دغدغه را دارد که حداقل توانستهام نور کوچکی به گوشهای از دریای معرفت و فرهنگ تعالی بخش بسیج بیندازم، لذا به مصداق این بیت معروف که:
آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید
رهبر معظم انقلاب اسلامی، بسیج را با دیدی بسیار باز در حد و اندازه کل ملت بزرگ ایران توصیف کردهاند. ایشان سالهای پیش فرمودند که هر کسی که در این مملکت یک قدم به جلو برمیدارد، یک بسیجی است و سازمان بسیج، موتور محرکه بسیج همگانی ملت ایران هستند.
این نگاه موسع و دقیق، اولاً تلاشهای مخالفان بسیج را که سعی میکنند آن را سازمانی جدای از ملت ایران تصور کنند، نقش بر آب میکند. دوم اینکه اتصال بسیج به بدنه اصلی جامعه که همانا ملت بزرگ ایران هستند را مورد توجه قرار میدهد. در واقع بسیج، فرزندان دلسوز و پای کار ملت ایران است که هدفی جز خدمت برای پیشرفت کشور همسو با آرمانهای بزرگ انقلاب اسلامی ندارد و از این جهت است که، رهبر معظم انقلاب این فرزند صالح انقلاب را همیشه تکریم و مورد تفقد قرار میدهد و خود به عنوان بزرگ بسیجی، پیوسته با ارشادات خود بسیج را به سوی تعالی و کارآمدی رهنمون میسازد.
تردیدی نداریم که نیاز امروز جامعه ایرانی، اتحاد و یکپارچگی در برابر دشمنان و تلاش و کوشش خستگی ناپذیر در عرصههای مورد نیاز کشور است این مهم یکی از ویژگیهای بارز بسیج است.
برای اینکه بتوانیم نیاز امروز جامعه را در فرهنگ بسیج تبیین کنیم، از میان ویژگی های متنوع و فراوان به چند نمونه از ویژگیهای فرهنگ و تفکر بسیج اشاره میکنیم:
- ایمان و عمل صالح: ایمان به خدا و امید به وعدههای الهی و تبلور آن در عمل و رفتار هر بسیجی در جامعه، الهام بخش و سازنده جامعهای است که هدف دارد و از سختی ها با مقاومت فعال عبور کرده، جامعه را ایمانی میسازد و یاس در آن نفوذ نمیکند.
- صداقت در گفتار و عمل؛ آنچه که امروزه به عنوان یک آسیب در جامعه ما دیده میشود، عدم تطابق سخنان و عملکردهاست. این اتفاق ناشی از هر چیزی هم که باشد، نشان دهنده فاصله بین فرهنگ بسیجی و برخی از عملکردها در جامعه است که باعث شده مردم در برخی موارد احساس دلسردی کنند. از سوی دیگر همین فاصله گرفتن از فرهنگ بسیج، باعث شده است مشکلات موجود در برخی حوزهها با سرعت لازم حل و فصل نگردد. صداقت یا صادق بودن با مردم، رمز اعتمادسازی است که همیشه در فرهنگ بسیج دیده شده و باید حفظ شود.
- پویایی و به روز بودن؛ بسیج لشکر آماده میدان نیاز کشور است. از آنجا که بسیج بدنه فعال جامعه است، میتواند پویایی و به روز بودن را مطابق با گفتمان انقلاب اسلامی، به عموم جامعه تسری دهد و از آنجایی که بسیج و بسیجیان، از مشکلات ناشی از بروکراسی دست و پاگیر دولتی به دور هستند، به همین خاطر به سرعت خود را متناسب با شرایط و عرصههای مورد نیاز جامعه سازماندهی کرده و وارد میدان خدمت شوند.
- فرهنگ تعالی بخش؛ یکی از مشکلات عمده جامعه ما، مواجهه با شبی خون فرهنگی دشمنان و مقابله با جنگ نرم و ترکیبی آنها علیه نظام مقدس جمهوری اسلامی و ملت بزرگ ایران است. امروزه دشمن با استفاده از ابزارهای رسانهای تلاش دارد، فرهنگ اصیل ایرانی را دچار استحاله و نابودی کند که و تنها راه مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن، اتکا به فرهنگ بسیج و تعالی فرهنگ عمومی به واسطه آن است. این امر منجر به تقویت مؤلفهها و بنیانهای اصیل فرهنگ ایرانی- اسلامی شده و دشمن را در تحقق اهداف خود ناکام میگذارد.
- تلاش و کوشش خستگی ناپذیر؛ نیاز امروز کشور به کار زیاد و ایجاد ارزش افزوده در تمامی زمینهها است. این مهم جز با تلاش و کوشش خستگی ناپذیر که ناشی از اعتقاد و اراده برای خدمت به کشور و اسلام است، حاصل نخواهد شد. لذا همانطور که ریاست محترم جمهور نیز در دیدار بسیجیان اشاره کردند، مشکلات اقتصادی کشور با فرهنگ و تلاش بسیجی قابل حل است.
- صبر، تحمل و امید؛ وقتی صحبت از مشکلات اقتصادی در کشور میشود، باید گفت که همه مردم و به خصوص بسیجیان بیشتر از بقیه، این سختیها را لمس کرده و با آن آشنا هستند. اما نکته مهم در فرهنگ بسیجی، صبر و تاب آوری بالا در برابر مشکلات توأم با امیدواری است. امروز ملت ایران نیز میدانند که بردباری بر سختیها، با امید به آینده روشن قابل تحملتر خواهد بود. امید به آینده و اعتماد به خدمتگزاران، تحمل مشکلات را آسانتر و قدرت حرکت را افزونتر میکند.
- ایثار و از خودگذشتگی؛ یکی از ویژگیهای جهان مدرن و فرهنگ بیگانه، خودخواهی، خودکامگی و تفکرات اومانیستی است که در جامعه ما نفوذ کرده است. لذا برای مقابله با آن نیازمند تبیین فرهنگ ایثار و از خود گذشتگی و حس مسئولیت در مقابل جامعه و دیگران هستیم که از ویژگی های بارز فرهنگ و تفکر بسیجی است.
کوتاه سخن اینکه، اگر بخواهیم به ویژگیهای بسیج بپردازیم، قطعاً اختصاص تمام صفحات مجله نیز، سخن به حد کمال نخواهد رساند، لذا با اشارهای کوتاه، حاصل این رقیمه را چنین باید جمعبندی کرد که فرهنگ و تفکر بسیجی، نه تنها نیاز امروز کشور برای عبور از مشکلات جامعه ایران است، بلکه یکی از عوامل قدرت درونزای ایران اسلامی، حضور بسیج با تمام ویژگیهای فرهنگی و تفکرات آن در روند تحولات آینده و منشأ قدرت و بالندگی کشور خواهد بود.
مجهز شدن کشور به فرهنگ و اندیشه بسیج، نیازمند سیاستگذاری و برنامهریزی درست و فرهنگ پایه است و این رسالت مهم متولیان فرهنگی کشور برای امروز و آینده مطلوب و روشن ایران اسلامی میباشد.