با وجود ماهها حملات نظامی، تحریمها و فشار اقتصادی آمریکا، تهران همچنان از پذیرش خواستههای واشنگتن خودداری میکند و میکوشد با افزایش هزینههای حضور نظامی آمریکا و ایجاد اختلال در بازارهای انرژی، موازنه جنگ را تغییر دهد. هدف ایران، لغو تحریمها، کاهش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس و تثبیت جایگاه منطقهای خود است.
ولی نصر، استاد روابط بینالملل و مطالعات خاورمیانه در مدرسه مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز، در تحلیلی که در نشریه فارن افرز منتشر شده، به بررسی ناکامی آمریکا در وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای واشنگتن و پیامدهای راهبرد تهران برای حضور نظامی و منافع اقتصادی آمریکا در منطقه پرداخته است.به نوشته نصر، دولت دونالد ترامپ پس از ماهها بمباران و تلاش برای تضعیف اقتصاد ایران، همچنان نتوانسته است تهران را به پذیرش خواستههای خود وادار کند. مقامهای آمریکایی اکنون با تشدید تحریمها و ادامه محاصره سواحل جنوبی ایران، امیدوارند این کشور را به تسلیم یا فروپاشی اقتصادی نزدیک کنند.بااینحال، تهران خود را در آستانه شکست نمیبیند. ایران از حملات آمریکا و اسرائیل جان سالم به در برده، به پایگاههای نظامی آمریکا پاسخ داده و با محدود کردن عبورومرور در تنگه هرمز، بازارهای انرژی را تحت فشار قرار داده است.هرچند جنگ و محدودیتهای تجاری به اقتصاد ایران آسیب زدهاند، تهران معتقد است که میتواند با تحمل هزینهها، اهداف راهبردی خود را دنبال کند. این اهداف شامل خروج نیروهای آمریکایی از خلیج فارس، لغو تحریمها و وادار کردن واشنگتن به پذیرش جایگاه ایران بهعنوان یک قدرت منطقهای است.منطق تهران این است که اگر بتواند هزینههای نظامی و اقتصادی جنگ را برای آمریکا افزایش دهد، سرانجام واشنگتن از سیاست مهار ایران عقبنشینی خواهد کرد.
افزایش هزینههای نظامی و اقتصادی آمریکا
ایران برای افزایش هزینههای حضور آمریکا در منطقه، پایگاهها و تأسیسات نظامی این کشور را در نقاط مختلف هدف قرار داده است. این حملات به خسارتهایی در برخی داراییهای نظامی آمریکا انجامیده و واشنگتن را به انتقال بخشی از عملیات و تجهیزات خود به اسرائیل و اردن و استفاده از پایگاهی در اقیانوس هند برای پشتیبانی لجستیکی سوق داده است.تهران همچنین تلاش میکند کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را به بازنگری در میزبانی از پایگاههای آمریکایی وادار کند. حمله به کشورهای منطقهای که از نگاه ایران در جنگ مشارکت دارند، بخشی از این راهبرد است.هرچند خروج کامل آمریکا از خلیج فارس بعید به نظر میرسد، تهدیدهای ایران میتواند اعتماد برخی دولتهای عربی به چتر امنیتی واشنگتن را کاهش دهد.در حوزه اقتصادی نیز ایران با حمله به زیرساختهای انرژی منطقه، هدف قرار دادن نفتکشها و اعمال محدودیت در تنگه هرمز، در پی افزایش قیمت نفت، گاز، گازوئیل و سوخت هواپیماست.آمریکا برای تأمین امنیت عبور کشتیها از این گذرگاه تلاش کرده است، اما چنین عملیاتی به منابع گسترده دریایی نیاز دارد و حفظ آن در بلندمدت دشوار خواهد بود.در همین چارچوب، نیروهای عراقی به خط لوله انتقال نفت عربستان حمله کردهاند و حوثیهای یمن نیز تأسیسات نفتی عربستان را هدف قرار داده و به مناطق نزدیک بابالمندب رسیدهاند؛ گذرگاهی که حدود ۱۲ درصد تجارت جهانی از آن عبور میکند.
امید تهران به تغییر موازنه راهبردی
ایران همچنان با مشکلات اقتصادی و نظامی مواجه است. بااینحال، مقامهای این کشور معتقدند تحمل فشارها میتواند سرانجام آمریکا را به پذیرش خواستههای تهران وادار کند.استقبال از هیئت ایرانی در نشستهای سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس نیز در داخل ایران بهعنوان نشانهای از افزایش جایگاه بینالمللی کشور تلقی شده است.